“Şahinler Basiretsiz”

  

Çeviren : Harun KARABAŞ

Kaynak: www.spiegel.de/politik

 

Saddam Hüseyin’e karşı olan harpde petrol hangi rolu oynuyor? İngiliz enerji uzmanı ve Dünya Bankasının danışmanı Memduh Selami Spiegel-Online mülakatında Irak’a yapılacak olan Amerikan-İngiliz istilasının büyük risklerine değindi.

Spiegel Online: Dr. Selami, Irak’ın petrol rezervlerinin mahiyeti nedir ve ABD için nasıl bir önem arz etmektedir?

Memduh Selami: İsbatlara göre Irak’ın petrol rezervi 150 milyar bareli buluyor, bu da isbatlara göre dünyadaki rezervlerinin yaklaşık % 15’ini oluşturuyor. Bunun dışında Irak, tahminlere göre 215 milyar barel daha petrole sahip. Bu son tahminle birlikte Irak Suudi-Arabistan’dan % 50’den fazla petrole sahip.

Spiegel Online: Buna rağmen ABD yönetim vekilleri, Irak krizinden bahsederken, petrolden söz etmiyorlar.

Selami: Hayır, onlar tabiiki özellikle insan haklarından ve kitle imha silahlarından bahsetmeyi seviyorlar, Irak’ın petrol rezervi ABD’nin stratejisi ve güvenliği için süphesiz büyük bir rol oynamasına, ve şu andaki Irak krizi petrolün boyutlarını göz önünde bulundurulmayınca anlaşılmamasına rağmen.

Spiegel Online: Bunu daha geniş açıklamanız gerekiyor.

Selami: ABD harcadığı petrolün % 60’nı ithal ediyor, bunun yaklaşık yarısını da Ortadoğu’ dan ithal ediyor. Fakat ithaller artacak, Amerika’nın muazzam petrol susuzluğunu uzun vadede sadece Ortadoğu dindirebilir.

Spiegel Online: Siz ABD’nin ekonomisinin petrole bağlı kalmaya devam edeceğinden yola çıkıyorsunuz?

 Selami: Şu anda yoğun bir şekilde geri dönüşümlü enerji konuları araştırılıyor. Fakat, Dünya Bankasına yaptığım bir araştırmada, ben şu sonuca vardım – eğer enerji politkasında hızlı ve temel bir değişim olmazsa, bu da çok düşük bir ihtimal– 2050 senesinde dünyada temel enerji ihtiyacının sadece %12’si geri dönüşümlü enerji kaynaklarından karşılanacak, ABD de % 6’dan daha az.

Spiegel Online: Öyle ise büyük miktarda ödenilebilen petrole ulaşmak özellikle ABD için bir hayat-memat meselesi.

Selami: Tabiiki. Bu yüzden de ABD yönetiminin stratejik hedefi, kesin petrol rezervesi olan devletleri kontrol etmek olmalı. Suudi Arabistan’da zaten Amerikan askerleri mevcut, fakat oradaki rezerveler yeterli gelmiyor. Amerika’lıların Kuveyt’e, Birleşik Arap Emirleri’ne ve Irak’a da ihtiyaçları var.

Spiegel Online: Amerikalılar Suud’lara bile güvenemiyorlar.

Selami: Suudi Arabistan istikrarlı bir ülke, fakat halk nezdinde ABD birliklerine karşı derin bir nefret mevcut, bu da El Kaide’ye verimli bir ortam sağlıyor. Bu yüzden de Riyad hükümeti, hava sahasını Irak saldırısı için açmayacağını duyurmuştu, bu yüzdende araları gergin.

Spiegel Online: Bu gerginlikten dolayı da ABD hükümeti için Irak’ın önemi daha da artmıyor mu ve Washington tarafından kontrol edilebilir bir Bağdat rejimi yerleştirilmesi daha cazip değil mi?

Selami: Evet, Irak’la barışcı bir çözüm arayacağı yerde, bu çerçevede Amerikan petrol şirketlerinin yeni petrol kuyuları açabileceği halde, Amerika’lılar zorla Irak’ın petrolünü gaspetmek istiyorlar.

Spiegel Online: Sizce Irak’ın kitle imha silahları müzakeresi petrol savaşı için bir bahane mi?

Selami: Şöyle bir "haydut devletleri"  denilen devletlere ve sahip oldukları kitle imha silahlarına bakalım. Kuzey Kore kendi nükleer bilim adamlarının atom bombasını geliştirdiklerini itiraf etti, buna rağmen Georg W. Bush Pjöngjang’da rejimin değişmesinden söz etmiyor. Bunun doğal nedeni Kuzey Kore’nin petrolü olmaması, keza diğer atom güçleri Hindistan ve Pakistan’da da olmadığı gibi. Ve Irak diğer nükleer güçlerin aksine İsrail’e tehdit arz ediyor, o da bilindiği gibi altmışlı yıllardan beri nükleer kozuna sahip.

Spiegel Online: İsrail’i parantez içine alırsak, Irak istilası petrol piyasasını nasıl etkiler?

Selami: Eğer ABD Bağdat’a kukla hükümeti yerleştirirse, bu takdirde mümkün olduğunca piyasaya petrol sunar, bu da OPEC’i dibinden budalamış olur.

Spiegel Online: Petrol fiyatını aşağıya düşürerek...

Selami: ... ve bu durumda da OPEC ülkeleri üretimi çıkartmaları gerekiyor ki, en azından gelirlerini stabilize edebilsinler.

Spiegel Online: Ne kadar hızlı bir şekilde piyasalar Irak petrolünün baskınına uğrayabilir ?

Selami: Irak petrol sanayisi yedek parça eksiğinden dolayı ve gerekli yatırımları yapma konusundaki ihmallerden dolayı epeyce acınacak durumda. Eğer Amerikalılar Irak’ı işgal edecek olurlarsa, en azından bir sene ve ağır yatırımlar yapma şartyıla, üretimi yine 1990’nın durumuna, Körfez savaşından önceki duruma  getirebilirler. Üretimi on sene zaman zarfında ikiye katlayabilmek için büyük petrol sınai birlikleri aşağı yukarı 30 milyar ABD Dolar yatırım yapmaları gerekiyor.

Spiegel Online: Bu senaryonun ön şartı ise Irak işgalinin sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesidir.

Selami: Benim bu hususta büyük tereddütlerim var. Benim korkum, Amerikalılar işgal durumunda her akla gelebilecek durumları kontrol edemiyecekler. Irak parçalanabilir, şu anda Bush yönetimi toprak bütünlüğünü koruyacağına dair yemin etse de. Bu bağlamda Irak’ın önemli petrol kuyularının kuzeyde Kürt bölgesinde olduğunu ve de Şiilerin yoğun oldukları güney bölgesinde yani İran sınırlarında olduğunu bilmek gerekir.

Spiegel Online: Irak savaşı bölgedeki petrol üreten komşu ülkelerini nasıl etkiler?

Selami: İşgal kral ailesini ve Suudi Arabistan hükümetini tehlikeye sokabilir, Kuveyt’in ve benim yurdum olan Ürdün’ün istikrarını bozar. Bu da dünyaya yapılan petrol nakliyatını tehlikeye sokar.

Spiegel Online: Bu Washington da düşünülmüyor mu?

Selami: Washington’daki şahinler, Saddam’a karşı mutlaka askeri başarı sağlamak istiyorlar, şüphesiz bunu da başarabilirler, ancak benim fikrimce basiretsizce davranıyorlar. Bir işgal sonucu, niyetleri bu olmasada, bütün Ortadoğu’yu istikrarsızlığa düşürürler ve El-Kaide ve buna benzer diğer terör gruplarına mükemmel bir üye toplama bölgesi oluştururlar.

Spiegel Online: Siz şunu mu demek istiyorsunuz, uzun vadeli petrol nakliyatının sağlanması barışcıl metodlarla sağlanabilir?

Selami: Evet. Başkan Bush Irak ve Amerikan kanı akıtacağına, Irak’la barış içinde araması gerekir. Bundan herkes yararlanır, petrol şirketleri, Ortadoğu’daki insanlar, bütün dünya. Sonuncunun şartı tabiiki Filistin sorununa çözüm ihtiyacını ve İsrail ile bütün arap ülkelerin barış anlaşmasını gerektirir. Buna yönelik bir gelişme bile Amerikan ekonomisine ve dünya ekonomisine yararlı olur.

Spiegel Online: Irak işgaline dünya petrol piyasası nasıl tepki verir?

Selami: Eğer savaş çok çabuk kazanılmazsa, petrol fiyatı varil başına 60 Dollar üzerine fırlar. Bu da dünya ekonomisine ve ABD ekonomisine fena olur. Başkan Bush, babasının yaptığı gibi, Saddam Hüseyin’e karşı savaşı kazanır ama vatandaşının güvenini ve de bir daha ki seçimleri kaybeder.

Bu görüşmeyi Spiegel Online muhabiri Michael Sontheimer Londra’da yaptı.