Amerikalı bilimadamı ve yazar Noam Chomsky ile bir röportaj
Remme: ABD'deki seçim kampanyası neredeyse bitmek üzere, bazı federal devletlerde seçimler başladı bile. Görev başındaki ABD devlet başkanı George Bush'u eleştirenler çok, fakat her eleştireni, aynı zamanda rakibi John Kerry'nin dostu değil. "New York Times" gazetesi Noam Chomsky için "en sözü geçer Batılı aydın ve dünya çapında en çok tanınmış rejim karşıtı" diye yazdı. Chomsky 60'lı yıllarda dil ve düşünme eylemi hakkındaki fikirlerde devrim yaptı, aynı zamanda Amerikan dış politikasının en sert eleştirmenlerinden biri oluyor ve bu konumda sadece George Bush'un görev zamanından beri bulunmuyor. Chomsky, Boston'deki Massachussettes Institute of Technology, MIT'te öğretim üyesi olarak görev yapıyor. Onunla birkaç gün önce orada buluştum ve öncelikle şu anki hükümetin politikasını nasıl değerlendirdiğini sordum.
Chomsky: Bush, Rumsfeld, Cheney, Wolfowitz ve diğerlerinin etrafındaki grup, siyasal çeşitliliğin en uç noktasındalar. Öyle aşırı ki, şimdiye kadar görmedikleri bir şekilde geniş kitlelerin ağır eleştirileriyle karşı karşıya kalıyorlar. Sadece bir örnek: Amerikan Bilimler Akademisinin bir yayınında Bush hükümetinin askeri planları araştırılmıştı. Muteber yazarlar, bu planların büyük bir ihtimalle "ultimate doom", yani kaçınılmaz bir faciaya, bir çöküşe götüreceği sonucuna vardılar. İç politika bakımından hükümet ülkeyi fiyatı ödenemez borçlarla tamamen bilinçli bir şekilde duvara toslatıyor, ki sonra da sosyal programların geri kalanlarını da silebilsin.
Remme: Amerikan toplumunda yıllardır süregelen bölünmeyi nasıl açıklıyorsunuz?
Chomsky: ABD'de aşağı yukarı insanların yüzde 50'si seçime gitmiyor. Seçime gitmeyenler hakkındaki araştırmalar, bu kesimin sosyo-ekonomik profilinin Avrupa'da sosyal demokrat partilerin seçmenlerinkine benzediğini gösteriyor. Burada seçime gidenler varlıklı insanlar kategorisinde yer almaktalar genel olarak. Peki şimdi 50'ye 50 bir duruma ulaşmak için, ki Bush da bunu başardı zaten, bir şekilde beyaz işçi sınıfının büyük bir bölümünü kendisine bağlaması gerekiyordu. Bunu nasıl yaptı? Silahlar ve din. Bunların ikisi, bu grubun Bush'u seçmesinin ana nedenleri. Bu insanları en çok ilgilendiren konular mı bunlar? Tabii ki değil, aslında eğitim, sağlık ve çevre politikası onlar için çok daha önemli, fakat bu konulardan seçim kampanyasında söz edilmiyor.
Remme: 11 Eylül hiç kuşkusuz Bush başkanlığının en önemli tarihiydi. Bu şok hala etkisini sürdürmekte mi?
Chomsky: İnsanların aslında olduklarından çok daha fazla korku içinde olmaları gerekiyor. Ben 90'lı yıllarda ABD'de suikast tehlikesine karşı uyarmıştım. Ne de olsa radikal İslamcılar 1993 yılında World Trade Center'e suikast yaptılar. O zaman da kolaylıkla onbinlerce insan hayatını kaybedebilirdi. Ayrıca nükleer faciadan korkmamız gerekir. Tekrar ediyorum: Sözü geçer muteber bilim adamları araştırmalarında, ABD'nin şu an güttüğü askeri politikanın bir faciayla sonuçlanacağını söylüyorlar. Bundan korkmamız ve bu politikaya son vermemiz gerekiyor. Fakat mevcut korkular tamamen farklı. Unutmayın: Amerikalılar korkak bir halk, yüzyıllardan beri. Başka hiçbir ülkede insanlar "uzaylılardan" korkmuyorlar; burada bu çok yaygın. Geçenlerde arkadaşım, bir tanıdığının BM Kuvvetlerinin sözde Amerikalılara uygulamak istediği soykırım planlarına karşı samanlığını silahlarla doldurup hazırlandığını anlattı.
Remme: Uluslararası politikada ve seçim kampanyasında da başlıca anlaşmazlık konusu Irak savaşı. ABD sizce ne yapmalı?
Chomsky: Mesele şu: Bu savaşta amaç nedir? Burada herkes, George Bush'un "mesihçi" vizyonu demokratik bir Irak'ı gerçekleştirmek için savaştığımızda hemfikir. Bu görüş ABD'de neredeyse tartışmasız kabul ediliyor. Sadece Iraklılar bunu tamamen farklı görüyor. Geçenlerde Washington Post gazetesinde bir anket yayınlandı. Bağdat'taki insanlara ABD'nin neden savaşı başlattığı sorulmuş. Ülkeyi demokratlaştırmak için diyenlerin oranı % 1. Çoğunluk, aşikar diğer nedenleri görmüş: Büyük Amerikan şirketler gruplarının menfaati icabı yeraltı zenginliklerinin ve bölgenin kontrolü. Amerikalılar ne yapmalı? Zannedersem Iraklılar haklı. Amerikan halkı, hükümeti savaş hedeflerinden, yani bölgede sağlam bir üs olarak bağımlı bir devlet kurma düşüncesinden vazgeçmesi için zorlamalı. Bu, 40'lı senelere kadar uzanan bir politikanın kapsamlı bir değişimi olurdu.
Remme: İki adayın dış politika hakkındaki görüşlerinde esaslı değişiklikler görüyor musunuz ki?
Chomsky: Evet, kısmen. Bir Kerry hükümeti, Clinton'un başkanlığındaki politikayı sürdürürdü herhalde, fakat farkları fazla abartmak istemiyorum. Bunlar çok dar bir alanda farklar. Diğer taraftan böyle güçlü bir ülkede, böyle güçlü bir sistemde küçük farklar politik sonuç için önemli olabiliyor. Clinton da Bush gibi tek-boyutlu bir politika yürüttü diye düşünüyorum, sadece stili farklıydı. Clinton ortaklarına bu politikayı sürekli dayatmadı, daha uyanık hareket etti.
Remme: George Bush'un tekrar seçilmesi durumunda ne gibi endişeleriniz var?
Chomsky: Dediğim gibi, ben nükleer facianın ortaya çıkmasından korkuyorum. Uzayın askerileştirme planları, yeni nesil nükleer silahların geliştirilmesi, Rusya ve Çin'deki tepkiler, onların taarruzi silah potansiyelleri kurmaları. Bunların hepsi nükleer bir olaya doğru adeta yol alıyor. Çin silahlanıyor, Hindistan Çin'e tepki gösteriyor, Pakistan da Hindistan'a. Ve olaylar çığırından çıkıyor. İran'ın nükleer silahlar geliştirdiğine dair bir fikir bile fazlaca ürkütücü. Fakat İran'da stratejik planlar için siz sorumlu olsaydınız farklı mı hareket ederdiniz?
Remme: Adaylar arasındaki fark bu kadar küçükse, o zaman neden seçime gitsin ki insanlar?
Chomsky: Benim fikrim dört sene öncekinin aynısı. Sonucun zaten belli olduğu federal devletlerde farketmiyor. İstediğinizi yapın. Sonucu belirleyen federal devletlerde yalnızca Bush'a karşı oy kullanılabilinir. Kerry için oy kullanın demeye karşıyım, çünkü politikasına karşıyım. Fakat elimizde olan seçenek bundan ibaret. Önemli konular hakkında tamamiyle değişik fikirlere sahip olan adaylar arasında seçme fırsatımız yok işte. Böyleleri zaten seçim kampanyasının dışında tutuluyor.
Remme: Son olarak: Seçimleri kim kazanacak?
Chomsky: Bence Bush kazanacak, çünkü seçimler esas itibariyle satın alınabilir ve mali durum sonuca yönelik iyi bir sinyal. Onlar ülkedeki zenginlere o kadar çok şey hediye ettiler ki, bunların karşılığı genelde gelecektir.