Iktibas Dergisi -fikir verir-

Sa 318 | Haziran  2005

                   

 

 


ÖZBEKİSTAN’DA GERÇEKTE NELER OLUYOR?

Nuh GÖNÜLTAŞ – 18.05.2005 – D.B. TERCÜMAN

2002-2004 yılları arasında İngiltere'nin Taşkent büyükelçiliğini yaparken, Kerimov aleyhine konuşması sonrası "istenmeyen adam" ilan edilerek görevden alınan Craig Murray, ülkesinin ve ABD'nin zorba Kerimov rejimine "Orta Asya petrol ve gaz servetlerine sahip olmak için göz yumduğunu" söylüyor. World Peace Herald'ın dünkü nüshasına konuşan büyükelçi, Londra ve Washington'un bu olayları kınamamasını "ikiyüzlülük" olarak niteliyor ve cinsel tacizden, her çeşit işkenceye kadar masum insanlara hapishanelerde yapılanın "politik terör suçu"nu teşkil ettiğini belirtiyor. Özbekistan'da gerçekten neler oluyor? Kerimov'un Tek siyasi legal rakibi Muhammed Salih'in dramını dün yazmıştım. ERK hareketini içeriden parçalama görevini 1991-1995 sürecinde yerine getirmiş diğer sahte siyasi rakibi Abdurrahman Polatov ise Moskova'da yaşıyor. 11 Eylül sonrası ABD'nin bölgedeki operasyonları sonucu çökertilmiş Vehhabi destekli Özbekistan İslam Harakatı (ÖİH) ve öldürülmüş lideri Cuma Nemangani bir süredir Özbek Lider Kerimov için tehdit olmaktan çıkmıştı. Diğer Vehhabi destekli örgüt Hizbul Tahrir'e (HT) bağlı olduğu iddiasıyla 7 bin kişi cezaevine gönderildi. Lideri Tahir Yoldaşav ve kaçan 1500 aile Kırgızistan, Kazakistan ve Tacikistan'da bugün zor şartlar altında yaşıyordu. Kerimov yönetimi, pasifize edilmiş bu tehditleri 11 Eylül sonrası oluşan politik iklimi hünerli bir şekilde kullanarak ülkeyi sürekli bir olağanüstü hal durumuna soktu! Hizbul Tahrir, Nemangani örgütünün aksine "barışçıl cihad" olarak tanımladıkları bir çerçevede ideolojilerini savaşla değil "sözlü tebliğ" ile yaymaya dayandırıyor. ÖİH militanlarını 'ekstremist' olarak suçluyor, "Kerimov'un rejimi tarafından beyinleri yıkanmış olsa bile bir Müslümanın diğer Müslümana ateş açmasının kabul edilemeyeceğini" söylüyorlar. Son iki yıldır ABD'nin baskısıyla Kırgızistan, Kazakistan ve özellikle de Tacikistan'da da yüzlerce aktivistleri tutuklanarak hapse konuldu. Yurt dışından destek bulan bu yapılanma sanılanın aksine halktan büyük bir teveccüh görmedi. İddia edildiği gibi 80 bin üyesi de yoktu. Afganistan sınırından 90 mil uzaklıktaki Hanabad hava üssünü ABD askerlerine açarak teröre karşı savaşta ABD ile aynı safta yer alan Özbekistan'ın ABD'ye verdiği bu destek, yalnızca, ülkesindeki terörü besleyen kaynakların kurutulması amacıyla sınırlı değil tabii ki. Kerimov, Aralık 1997'de İslamcı hareketlerin beşiği olarak bilinen Namangan'da dört polisin öldürülmesi ile sonuçlanan arbede sonrası ülke genelinde yürütülen bir kampanya ile binlerce kişiyi tutuklatarak sorgudan geçirdi. Bu çerçevede 900'ün üzerinde cami Vahhabizm'in odak noktası olduğu gerekçesiyle kapatıldı. Mayıs 1998'de Din Özgürlüğü Yasası, Parlamento tarafından yenilenerek hükümet kontrolü altında olmayan tüm dini faaliyetler yasaklandı. Yasa, resmi dini kuruluşlar dışında yapılan din öğretimini ve dini yayıncılığı suç kapsamına aldı. Ayrıca, hükümet camilerde ezan okunmasını yasaklayan ve eğitimin her düzeyinde dini konuları ders müfredatından çıkaran bir kararname yayınladı. Resmi olmayan camileri kapatma süreci hızla devam ederek 1997'de 10 bin civarındaki cami sayısı günümüzde 2 bin beş yüz düzeyine indi. Bu süreç içinde, Kerimov, Human Rights Watch'ın yerinde ifadesiyle "suç niyeti taşıyan ile yalnızca camiye devam etmekte olan ortalama Müslümanları aynı kefeye koyan" bir yaklaşımla kitlesel düzeyde bir 'cadı avı' başlattı ve binlerce kişi sorgu ve işkenceden geçirilerek, üniversiteden ya da işten atılmaya varan uzun hapishane cezalarına kadar değişik müeyyidelerle karşılaştı. Demokratik gelişim sağlanmadığı, muhalefet için sistem içi meşru kanallar açılmadığı ve sosyo-ekonomik koşullarda iyileşmeye gidilmediği, ABD ve İngiltere ikilisinin petrol ve gaz için insan hakları ihlallerine göz yumması sürdüğü müddetçe, bu ülkeden diğer Orta Asya ülkelerindeki gibi renkli devrim haberi değil, daha çok katliam haberi duyacağımızdan emin olabilirsiniz!

   

...::: Bu site İktibas WEB tarafından hazırlanmıştır :::...