Noam Chomsky’nin soğuk savaş dönemiyle ilgili analizleri

                                                                                                Arnold Schölzel

Chomsky’nin siyasi analiz stili lakonik, kuru ve istihzalı. Amerikan dil bilimcisi ve siyasi filozof çalışmalarında Batı’nın hükümranlık propagandasında birleştirilmesi yasak olan önemli gerçekleri biraraya kombine ediyor.

Chomsky’nin amacı tabuları yaralamak değil, fakat ‘Özgürlük, demokrasi ve piyasa ekonomisi’ etiketi altında 200 yıldan fazla bir zamandan beri özellikle ABD tarafından sahneye konan –başlangıcında insan haklarını ilan eden köle sahipleri bulunuyor- çoğu zaman kanlı ve garip bir gerçek hicviyenin hakiki tasvirini yapmaktır. Chomsky’nin Mayıs 1993’de Kahire’deki Amerikan Üniversitesi’nde yaptığı konferanslar şimdi ‘Yeni Dünya Düzenleri’ başlığı ile yayınlandı ve soğuk savaşın tarihi ve Sovyetlere karşı elde edilen galibiyetten işlemektedir.

Chomsky özetliyor: ‘Soğuk savaş Berlin Duvarı’nın Kasım 1989’da yıkılmasıyla son buldu. George Bush, Panama’yı işgal etmekle olayları kutladı ve yanısıra hiçbir şeyin değişmeyeceğini açıkladı.’

Güz 1989’daki Panama-işgali örneği Chomsky’de bütünü simgeliyor. Soğuk savaş ona göre ‘500 yıldır Avrupai büyük güçler tarafından dünyanın fethedilmesi tarihinin belirli bir dönemiydi.’ Bütün dev değişimlere rağmen, -mesela ABD İkinci Dünya Savaşı’ndan dünya çapında bir stratejiye sahip en zengin ve güçlü süper güç olarak çıkmıştı-, ‘büyük çizgiler’ değişmemişti.

Chomsky bunu Winston Churchill’in şu görüşünde tesbit ediyor: ‘Dünya üzerindeki hakimiyet...doymuş tok uluslara teslim edilmeli.’ Amerikan yazarına göre bundan şu sonuç çıkıyor: ‘Bütün düşmanların düşmanı’ olarak halen hammadde ve hizmet servisi olarak iş görebilmesi için kontrol altında tutulması gereken ‘Üçüncü Dünya’ kalıyor.’

Soğuk savaş Chomsky’de bu durumdan ortaya çıkan şiddet ve terör tarihinin şu an Kuzey-Güney-çatışması olarak tanımlanan bir modifikasyonudur. Bu dünya düzeninin entellektüel savunucularında –ki onlara ayrıntılı bir şekilde hitap ediyor- ‘faşist değerlerin sevinçle tasdiklenmesi’ ve ‘kendini beğenmiş ahlakçıklık’ anlayışlarını teşhis ediyor.

Kitabın birinci bölümü Chomsky’nin tezlerinin tarihi ve aktüel delillerine ayrılmış, ikinci bölüm bundan ortaya çıkan ekonomik stratejileri işliyor, örnek olarak Sanayi ülkelerinde ‘Üçüncü Dünya’-standartlarının işçilere yönelik gerçekleştirilmeye çalışılması. Son on yıl yazarın analizlerini etkiliyeci ve şiddetli bir biçimde tasdikledi.

O, ‚sefalet denizinde iktidar ve zenginlik adacıklarından oluşan ve gitgide daha fazla yüzeysel bir demokrasinin arkasında totaliter kontrol mekanizmalarına sahip’ bir uluslararası toplum oluşturmanın mı yoksa ‚halklarının direnişinin’ mi başarılı olacağı konusunu açık bırakıyor.

• Noam Chomsky: Yeni Dünya Düzenleri. Kolonyalizmden Big MAC’e kadar.