Avukat Ergin Cinmen'e göre yargıya kontrgerilla da mafya da sızabilir
NEDEN? Ergin Cinmen
Bir toplumda her türlü sorunu çözme imkânınız vardır. Sorunları çözebilme gücüne sahip olmak ise ancak bir şartla mümkündür: 'Güvenilir bir hukuk sistemi kurabilmiş olmak.' Hukuk sistemi güvenilir ve güçlü olmadığı zaman, toplumun temeli çürüyor ve hiçbir şey durması gerektiği yerde durmuyor. Türkiye artık en ciddi sorunuyla yüzleşmek zorunda. Herkes, hukuk sistemindeki çarpılmaların düzeltilmemesi halinde Türkiye'nin ilerleyemeyeceğini anlıyor. Yanlış eğitimden geçtikleri gittikçe açığa çıkan hukukçularımızın, hukuk yerine 'devleti' koruma refleksleri, bu ülkede hukuku da, devleti de çökecek noktalara getirdi. Devletin içindeki gizli birimlerin, 'devleti korumak' parolasıyla hukuktan yandaş aradığı kuşkuları güçlendi. Peş peşe gelen garip olaylar da, bu kuşkuları yaydı. Ağca'nın tahliyesi, Şemdinli'de adam öldürmekten sanık çavuşun tutukluluğuna son verilmesi, hukukla ilgili sorunları tekrar su üstüne çıkardı. Biz de Susurluk, Şemdinli gibi hukuksuzluklara tepkide sivil hareketin öncülerinden olan ceza avukatı Ergin Cinmen'le hukuk ile kontrgerilla arasında olabilecek bağları, yargının durumunu, Ağca'nın tahliyesini konuştuk.
Şu anda Türkiye'dehukuk sistemi bir numaralı sorun haline geldi. Oysa yıllarca tabuydu bu konu. Pek eleştirilmezdi. Nasıl oldu da bu 'kutsal' müessese ülkenin en çok tartışılan, en güven vermez kurumuna dönüştü?
Aslında bugün yaşadığımız sorun hukuk değil, yargı sorunudur. AB süreci yazılı hukukumuzu bir şekilde düzeltti, ama şimdi bu değiştirilen yasaların uygulanması sırasında yargı sisteminde çok ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Mesela üç üniversitenin birlikte düzenlediği Ermeni Konferansı'nı idare mahkemesinin durdurma kararı hukuk için bir yüz karasıdır. Üstelik önümüzdeki dönemde, 'yargı sistemi'nde çok daha ciddi sorunlar yaşanacak.
Niye?
Nedeni, AB süreci. Türkiye'nin geleneksel devlet yapısı, Avrupa'nın insan haklarına, birey hak ve özgürlüklerine dayalı ulus üstü hukukuna uygun değil. Oysa Türkiye'de AB süreci ilerledikçe, insanlar demokrasi, hukuk ve adalet isteklerini daha açığa vuruyorlar. Buna karşılık AB sürecini engellemek isteyen ve demokrasiden yana olmayan birtakım güçler de bazı olaylarda yargıyı tetikçi olarak kullanıyorlar. Bu ülkede artık sağ-sol çatışması yok. Bu ülkede demokrasi ve hukuk isteyenlerle eski kapalı, militarist düzenin sürmesini isteyenler arasında bir mücadele var. İşte bu mücadelede hukuk, tetikçi olarak kullanılmak isteniyor.
Mehmet Ali Ağca'nın salıverilmesi bütün ülkede tepkiyle karşılandı. Adalet sistemine olan biraz güven varsa sanırım bu da Ağca olayıyla yıkıldı. Ağca'nın salıverilmesi hukuka uygun muydu?
Ağca'ya, İtalya'da Papa suikastından verilen mahkûmiyetin Türkiye'de Abdi İpekçi cinayetiyle ilgili verilen mahkûmiyetten indirilmemesi gerekirdi. Nitekim Yargıtay bu yönde karar verdi ve Ağca tekrar cezaevine girdi. Ama ne büyük tesadüftür ki, Abdullah Çatlı, Haluk Kırcı, Oral Çelik ve Alaaddin Çakıcı gibi isimlerle ilgili olarak yargı, hep bir şekilde bir yanlışlık yapıyor, yanlış tahliyeler gerçekleştiriyor. Niye? Çünkü bu kişiler geçmişte devlet içindeki bazı yapılanmalar tarafından görevlendirilmişler. Bulundukları cezaevlerinden kaçırılmışlar. Bunlara sahte kimlikler, yeşil pasaportlar verilmiş. Onlara bu belgeleri kimlerin verdiği de gizli değil. Zaten bu yüzden bizde derin devlet yok. Devletin kendisi 'derin' bizde. Eğer sığ ya da sivil devlet denilen yapı derin devletin faaliyetlerine engel olmuyorsa, aksine bizdeki gibi derin devletin önünü açıyorsa, bu olayların faili artık derin devlet falan değildir.
Kimdir?
Devletin kendisidir. Bu belgeleri verenler isim isim belli. Belgelerin, pasaportların arkasında devletin, MİT'in önemli isimlerinin imzaları var. Bu kimlikleri, belgeleri onlara vermedim diyen de yok zaten. Susurluk olayının önde gelen eski MHP'lisi Çatlı'nın üzerinden 'Emniyet teşkilatımızdandır, gereken her türlü kolaylığın gösterilmesini istiyorum. Her türlü silahı taşıyabilir' diye zamanın Emniyet genel müdürünün imzalı yazısı çıktı. Şimdi neresi derin bu işin? Devlet görevlileri bu işleri açıkça yapıyorlar. Devletin kendisi bu işlerin içinde. Türkiye'de derin devletle sığ devletin birleştiği artık ortaya çıktı. Son Şemdinli olayında da görüldü. Eğer bir başbakan, Şemdinli olayının aydınlanması için gereken siyasi iradeyi göstermiyor ve elindeki yasal araçları kullanmıyorsa, derin devleti engellemiyor, bu tip eylemlere onay veriyor demektir. Susurluk'ta hiç olmazsa Başbakanlık Teftiş Kurulu olayın üzerine gönderilmişti. Erdoğan bunu bile yapmadı. Yetkileri sınırlı Meclis Araştırma Komisyonu'yla yetinilecekse, Şemdinli olayı kapatılıyor demektir.
Peki Ağca'nın tahliye kararının bozulması konusunda Yargıtay nasıl bu kadar çabuk karar verdi?
İstediği zaman böyle çabuk kararlar verebiliyor. Ağca işini Yargıtay öne aldı. Bu prosedür doğaldı.
Adalet Bakanlığı, Ağca'nın tahliye kararının bozulması için Yargıtay'a başvurmakta niye gecikti peki? Bu doğal mıydı?
Adalet Bakanlığı daha erken davranabilirdi. Ağca olayında geç kaldı.
Ağca'nın salıverilmesinin hukuka uygun olmadığı anlaşıldı. Böyle bir hata, basit bir olay mıdır?
Çok ciddi bir hatadır bu.
Bu tür hatalar yargıda çok sık yapılıyor mu?
Bence yapılıyor. Basına yansıdığı zaman biz bunların farkına varıyoruz.
Peki bu hatayı yapanların cezası ne olacak?
Hiçbir cezası yok bu hataların. Bu tür hatalarla ilgili bir hâkim hakkında ceza davası açamazsınız. Ancak soruşturma sonucunda siciline bir olumsuzluk düşebilirsiniz. Burada önemli olan sistemin çalışmasıdır. Bakın... Ağca olayında sistem çalıştı. Mahkeme hukuka aykırı olarak Ağca'nın tahliyesine karar verdi ama, Adalet Bakanlığı yetkisini kullandı ve kararın bozulması için Yargıtay'a gitti. Yargıtay 'İtalya'daki mahkûmiyet Türkiye'deki cezadan düşülemez' dedi ve kararı nı bozdu. Polis, Ağca'yı izliyordu ve onu yakalayarak Yargıtay'ın kararını uyguladı, cezaevine gönderdi. Eğer Adalet Bakanlığı yetkisini kullanıp Yargıtay'a gitmeseydi, Ağca'yı salıveren hatalı mahkeme kararı egemen olacaktı.
Ama olamadı, bu olayda sistem çalıştı.
Kamuoyu baskısı olmasaydı sistem çalışır mıydı?
Kamuoyu baskısı olmasaydı Ağca bugün kesinlikle dışarıdaydı.
Bizim sistemimizde Ağca'nın salıverilişini açıklamak için, "Bir insan 36 yıldan fazla yatmaz" denildi. Bunu tam anlamadım. Bir adam birisini vurup 36 yıl yatarsa, bir daha cinayet işlediğinde artık hapis yatmayacak demek mi bu?
Yatması ve cezasını çekmesi lazım tabii ki. Ama 36 yıl yattıktan sonra yeniden suç işlerse, sanki cezaevinde yatmayacak türünden yorumlar da var.
Peki bizim adalet sistemimiz nasıl oldu da iki ayrı suçu tek suç gibi bir araya getirip ortak bir hesap çıkararak Ağca'yı bırakabildi?
Bunun hiçbir açıklaması yok. Bu karar hukuka uygun değildi, yanlıştı. Madde açık çünkü. 'Bir kişi yurtdışında işlediği suçtan Türkiye'de de yargılanırsa, yurtdışında cezaevinde yattığı süre Türkiye'de aldığı cezadan düşülür diyor. Ağca, Türkiye'de Papa suikastından ötürü yargılanıp ceza almadı ki. Ağca İpekçi cinayetinden yargılandı ve ceza aldı. Papa suikastından ötürü yatılan süreyi İpekçi cinayetinin cezasından nasıl mahsup edebilirsiniz ki?
Ağca'nın askeri bir hapishaneden kaçırılması da, pasaport alması da, yurtdışında saklanması da kendisine devletin içinden bir yardım geldiğini gösteriyor.
Tabii ki...
Son salıverilişi de devletin içinde bulunan bir gücün, Ağca'ya bir yardımı gibi mi değerlendirmeliyiz?
Oradaki savcıya ve mahkemelere karşı bir şey söylemek istemiyorum. Bunun bir hukuki müeyyidesi olur.
Ama tahliye kararı hukuka son derece aykırıydı. Ağca'nın salıverilişini ciddi garipsedim. Gelin, Ağca işini başından ele alalım. Ağca, 1978'de Abdi İpekçi'yi öldürüyor. İdamla yargılanırken, askeri cezaevinden kaçırılıyor. Zamanın sıkıyönetim komutanlığı, Ağca'nın kaçırılmasıyla ilgili bir idari soruşturma yapmıyor. Askeri cezaevinden kaçırılışında kimlerin sorumlu olduğu soruşturulmuyor. Hatta İstanbul Sıkıyönetim Komutanı org. Necdet Üruğ, polisin soruşturmanın derinleştirilmesi için Ağca'nın gözaltı süresini uzatma talebini de kabul etmiyor. Ağca cezaevinden kaçtıktan sonra Abdullah Çatlı'nın evinde saklanıyor. Bir süre sonra da başka cinayetlerin sanığı olan Çatlı ve Haluk Kırcı tarafından Türkiye dışına çıkarılıyor. 1992'lere geliyoruz...
Ne görüyoruz?
Abdi İpekçi'nin katilini saklayan ve yurtdışına çıkaran Haluk Kırcı Erzurum'da evleniyor. Katliam hükümlüsü Kırcı o sırada kaçak bir katil. Nikâh şahidi kim? 1991'in İstanbul Emniyet Müdürü, 1992'nin Erzurum Valisi Mehmet Ağar. Susurluk olayında Çatlı'nın cebinden silah kullanabilir kimliği çıkıyor. İmza kimin? Mehmet Ağar'ın. Evet İpekçi'yi Ağca öldürdü ama, bu, İpekçi cinayetinin faili belli demek değildir. İpekçi cinayeti bir faili meçhuldür. Zamanın devletinin kocaman ilişkiler ağı var bu olayda.
Devletin içindeki gizli örgütlerle ilişki kurmuş olan suçluların, Türkiye'de hukuksal olarak bir dokunulmazlığa kavuştuğunu söylemek mümkün mü peki?
Evet öyle. Türkiye'de gizli bir mevzuat var. Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu bu. Bu kanunun her bir maddesi MİT'in nasıl çalışacağını, mesela dışarıdan insanları nasıl kullanacağını, sözleşmeli personelinin nasıl olacağını belirliyor. Her maddenin sonunda da, 'Bu kanun maddesinin detayları bir yönetmelikle belirlenir' deniyor. Kanunun son maddesine geliniyor. O da, 'Yukarıda sözü edilen yönetmeliklerin tümü gizlidir' diyor. Susurluk olayında suçluların cebinden çıkan 'silah kullanabilir' kimliklikleri var ya... Tahminimce, suçluların kullandıkları silahların ebatları ve iznin kimin tarafından imzalanacağı bile o yönetmeliklerin birinde belirlenmiştir. Bu yüzden olmalı, Susurluk olayında sanık durumundaki devlet görevlileri, 'Biz talimata, kanunlara uygun davrandık' dediler. Aslında biz o yönetmeliklere bakabilseydik...
Ne olurdu?
Yurtdışında uyuşturucudan mahkûm olmuş Çatlı'ya yurtdışında devlet görevi verilmesi gibi, devletin suçlu kişilerle ilişkisi bir bir ortaya çıkardı. Ben İstanbul Barosu yönetimindeyken Susurluk Meclis Araştırma Komisyonu'na, 'Bu işin iskeletini açığa çıkarmak istiyorsanız, bu yönetmelikleri isteyin. Devletin içindeki Susurluk yapısı nasıl işliyor, kimlere kadar uzanıyor, devlet görevlileri bu faaliyetleri nasıl yasal görüyor, bunlar ortaya çıkar' diye yazı yazdık. Ama komisyon inceleyebilecekken, bu yönetmelikleri ve devletin Susurluk yapısını incelemedi.
Devletin içinde Özel Harp Dairesi gibi, kontrgerilla, JİTEM gibi örgütlenmeler var. Mesela JİTEM yok denildi ama var olduğu olaylarla ortaya çıktı. Onların da böyle yönetmelikleri var mıdır sizce?
Mutlaka vardır ve gizlidir. Sadece bazı kişiler bilir bu yönetmelikleri.
Ağca'nın ve birçok başka suçlunun Kontrgerilla olarak bilinen gizli örgütle ilişkisi olduğu seziliyor. Kontrgerilla'nın hukuk sistemimiz içinde önemli gücü var mı?
Tahmin ediyorum var. Bir MİT elemanının, Yargıtay Başkanı'ndan Alaaddin Çakıcı'yla ilgili bilgi aldığı ortaya çıktı. Böyle kim bilir kaç tahe daha olay yaşandı. Zaten kendileri de söyledi. 'Biz daha önce de gelip dosyalarla ilgili bilgi alırdık' dediler. Böyle bir hukuk anlayışı var bu ülkede. Türkiye'de yargı bağımsız değil. Eğer yargı bağımlıysa ve devletle temas halindeyse, kontrgerilla veya başka bir yapı, buraya çok rahat ve doğal olarak nüfuz edebiliyor.
Hukuk sistemi Kontrgerilla'dan çekindiği için mi onun adamlarına hoşgörülü yoksa bu sistemin içinde Kontrgerilla'nın adamları mı var?
Yargı da bu toplumun kurumlarından biri. Türkiye'deki sistemin resmini çektiğinizde, şüphe duymak doğaldır.
Kontrgerilla'nın hukuk sistemimizin içine sızdığını söylemek mümkün mü?
Tabii mümkün. Türkiye'de güçsüz bir yargı var. Çünkü bu devlet hukuk istemiyor. Hukukun zaaf içinde olmasını istiyor. Yargıya bütçeden binde 7 ayrıyor. Bir kurumu güçsüz bırakmak istiyorsanız onu fakirleştirirsiniz. Türkiye'de yargı bağımlıdır ve fakirdir. Zayıf ve bağımlı yargı varsa, ona kontrgerilla da, mafya da sızar. Herkes sızar.
Eğer hukuk sistemi şu ya da bu ilişkisinden dolayı bir suçluyu kayırırsa, bir başkasına verilen cezayı ona vermezse, bu, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olmaz mı? Bir anayasa suçu işlenmiş olmaz mı?
Bu, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırıdır ama bir müeyyidesi, cezası yoktur. Sadece o hukuk sistemi, insanların gözünde meşruiyetini kaybeder.
Bir hukukçunun bir Kontrgerilla üyesini kayırdığı ortaya çıkarsa bunun cezası nedir peki? O hukukçu ne kadar ceza alır?
Böyle bir şey olmuştur ama bugüne kadar hiç ortaya çıkmadı. Bu bir görevi suiistimaldir. Kontrgerilla yasadışı, gizli bir yapıdır. Eğer yargıç, Kontrgerilla üyesi olduğunu bile bile bazı nedenlerle suçluyu kayırıyorsa, hâkimin kendisi de zaten bir şekilde kontrgerilla üyesidir. Aynı şekilde eğer hâkim mafyaya bilerek yardım etmişse, kendisi de mafya üyesidir. Her suç için bu böyledir.
Tam ülke Ağca'yı tartışırken, Şemdinli'de halkın üstüne ateş açtığı ve bir kişiyi öldürdüğü iddia edilen çavuş da serbest bırakıldı. Mahkeme, olayın tanıklarının anlattıklarına itibar etmedi. Bu karar kamu vicdanında nasıl iz bıraktı?
Toplumda yargıya güven herhalde iyice aşağılarda bu dönemde. Aslında şu anda Şemdinli olayında yargılanan üç-dört kişi önemsiz. Bombayı atan da önemsiz. Önemli olan, bu insanların içinde bulundukları örgütlenme. Ama tecrübeyle biliyoruz, bu ülkede böyle olaylarda hep buzdağının üstü görünüyor, onlar yargıç karşısına çıkarılıyor. Buzdağının altı ise olduğu gibi kalıyor.
Hukuk sistemimizde devlet görevlileri, devletin çıkarı için suç işlerse ona hoşgörülü davranılmalı diye gizli bir içtihat mı var?
Yerleşik kanaat budur.