CEVAP: Bu konularda uygunluğun önce akidede olması gerekir. Çünkü "Doğru Akide" kendisinden doğacak doğru davranışlar ortaya koyacak, insanlar arasında sağlıklı ilişkiler kuracaktır. Bu nedenle İslam insanları önce fikren tatmin eder, sonra da bu fikre uygun davranışlar ortaya koymalarını ister.
Bu cümleden olarak, karşı cinsler arasındaki ilişkileri fert bazında ele alarak birbirlerine karşı mahremini örtmesini, gözünü çevirmesini (24/31), takva elbisesine bürünmesini (7/26), konuşmasında sözünün edasına dikkat etmesini (33/32), yürüyüşünde makul olup kırıtmamasını (24/31) ve toplumda cinsiyetiyle değil şahsiyetiyle yerini almasını ister.
İslam’ın ilk günlerinde Peygamberimiz hayatta iken kadınların hayat sahnesinde erkeklerle beraber varlığını görüyoruz. İslam’ı kabullenmede, yolunda can vermede (İslam’ın ilk kadın şehidi olan Sümeyye hatun), savaşta cephe gerisi hizmetlerde, normal günlerinde mescidde bayram, Cuma ve vakit namazlarında ve hayatın meşakkatini göğüslemede biri diğerinden geri kalmamıştır.
Ancak bu birlikteliğin şartları ve sınırları ilgili ayetlerle belirlenmiştir. Kadın ve erkeğin toplum içine çıkması, oturup kalkmada dikkatli olması, konuşurken ses tonuna dahi dikkat etmesine kadar belirtmiş olması; bu iki cinsin bir arada bulunabilirliğinin en açık delilidir. Bütün bunlara rağmen haremlik-selamlık meselesi insanlara dinin değil geleneğin dayattığı bir teamüldür. Müslüman için herhangi bir toplumun geleneği dinin emri gibi algılanması asla doğru değildir. Din Allah'ındır ve kurallarını belirlemek de sadece ona mahsustur. Tüm insanlık bu kurallara uyarak O'nu razı etmenin mümkün olabileceğine inanmak zorundadır. Allah onlarca ayette "dini Allah'a has kılmayı" öğütlemektedir.
"Ey inananlar! İnkarcılar istemese de, dini yalnız Allah'a has kılarak O'na yalvarın."(40/14) "Ama, kendilerine kitab verilenler, onlara apaçık belge geldikten sonra ayrılığa düştüler. Oysa onlar, doğruya yönelerek, dini yalnız Allah’a has kılarak O'na kulluk etmek, namazı kılmak ve zekatı vermekle emrolunmuşlardı. Dosdoğru olan din de budur. "(98/4-5), 31/32, 2/132, 48/28 …
Din, Allah'ın ve O'na has kılınması gerekirken teamüllerimize yenik düşmenin toplumda nelere mal olduğuna bakalım: Birbirine gidip gelen nice aile vardır ki birbirini dışarıda görse tanıyamaz ve iki yabancı gibidirler. Bir arada oturup sohbet edemediklerinden eşler ve çocuklar arasında ortak bir düşünce oluşmadığından, aile hem kendi üyeleri, hem de diğer aile üyeleri ile paylaşabileceği, konuşup anlaşabileceği bir güzellikten nasibini alamamaktadırlar. Yıllardır birbirleriyle komşuluk, akrabalık, veya fikri ilişkiler içerisinde olmalarına rağmen bir birinden etkilenmeyen aileler, çocuklar ve eşler olarak karşımızda durmaktadırlar. Bunun vebali çocuğunu dizinin dibine oturtmayan hepimizindir. Bildikleri doğruları ailesiyle paylaşmayan, aile içi eğitime önem vermeyen bizlerindir. Dini kaynağından öğrenip öğretme gayreti çekmeyip geleneğe teslim olmanın bizi getirdiği nokta işte budur.
İslam’ın, toplum içinde bulunmak için kadın-erkek kim olursa olsun insan olarak koyduğu şartlara uygun hareket etmek şartıyla, aile ziyaretlerinde, genel veya özel sohbetlerde, genele açık konferanslarda ve eş dost ve akrabalarla birlikte veya ayrı ayrı yemek yemekte İslam herhangi bir yasak getirmemiştir.(24/61) Şahsiyetimizle yerimizi aldığımız sürece hiçbir mahzur söz konusu değildir. Her şeyde olduğu gibi bu konunun da istisnaları olacaktır. Fakat malumdur ki istisnalar "kaideyi" bozmaz.

CEVAP: Bu konuda Kur'anda iki örnek vardır. Birincisi Saba melikesi Belkıs'ın durumunu açıklayan ayetler: "Ona: Köşke gir! dendi. Melike onu görünce derin bir su sandı ve eteğini yukarı çekti. Süleyman: Bu, billûrdan yapılmış, şeffaf bir zemindir, dedi. Melike dedi ki: Rabbim! Ben gerçekten kendime yazık etmişim. Süleyman'la beraber âlemlerin Rabbi olan Allah'a teslim oldum." (27/44), (27/29,34) Diğeri ise peygamberlerin sadece erkeklerden gönderildiğini beyan eden ayet: "Biz senden evvel kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başka (peygamberler) göndermedik. Eğer bilmiyorsanız, zikir ehline sorun." (16/43)
Bu ayetlerden anladığımız kadarıyla Peygamberlik istisna olmak kaydıyla lider olma konusunda herhangi bir sorun gözükmemektedir. Liderlik halkın umurunu yüklenecek ilim ve ehliyete sahip olmayı gerektirdiğinden bu özelliklere sahip olan bir kimseye kadın olsun erkek olsun emanetin verilmesinde herhangi bir mahzur yoktur. Zira bunun için ehliyet ve adaletle hükmetme şartı getirilmektedir:
"Allah size, mutlaka emanetleri ehli olanlara vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder. Allah size ne kadar güzel öğütler veriyor! Şüphesiz Allah her şeyi işitici, her şeyi görücüdür."(4/58)
Bu vasıflara haiz olup hakka ittiba eden ve halkın teveccühünü kazanmış bir müslüman hanımın halkın umurunu yüklenmesinde hiçbir engel yoktur. Toplumun yarısını oluşturan bir kesimini bu işlerden uzak tutmanın bir mantığı da yoktur. Bu işlerde öne çıkan cinsiyet değil şahsiyet sahibi, yapılacak işin üstesinden gelebilecek ehliyete sahip ve adaletle hükmedecek yeterliliğe ulaşmış bir kimse olması gerekmektedir.
Alimlik/alimelik konusuna gelince elbette İslamda bir hanım Din'inin, dünyanın ve ihtisas gerektiren herhangi bir konunun uzmanı olur ve bu konuya taalluk eden hususlarla ilgili görüş ve düşüncelerini ortaya koyar, başkalarıyla tartışır, kendi kanaatini ifade eder. Bunlar için İslam herhangi bir engel koymamıştır. Doktor olmanın cinsiyet şartı olmadığı gibi bir konunun alimi yani bileni, mütehassısı olmak için de cinsiyet ayrımı yapılması doğru değildir. Konu bilgi ve beceriyle alakalıdır. Bu haslete sahip olan kimse o konunun alimi ve muallimidir. Bilmeyenler ise cinsiyeti ne olursa olsun o konunun cahili ve talibidir. Ta ki, onu öğreninceye kadar.
İşte bu manada İslam’ın ilk kadın alimi Hz. Aişe Validemizdir. Nebevi mektebin ilk öğrencisi tüm Sahabeye ders verecek bir seviyeye ulaşmış ve rüştünü de ispat etmiştir. Peygamber’in sözlerini maksadına uygun olarak anlamış, Kur'an ile test ederek çağdaşlarına anlatmıştır. Her rivayeti Kur’an’la test etmesine örnek olarak şu uygulamasını vermek istiyoruz:
Sahabeden Amir b. Mesruk şöyle anlatıyor: “Hz. Aişe’ye (r.anh), ‘Ey anacığım Hz. Muhammed Rabbini gördü mü?’ diye sorduğumda bana şöyle cevap verdi: Söylediğin tüylerimi ürpertti. Senin üç meseleden haberin yok mu? Onlar hakkında sana nakilde bulunan yalancıdır. Kim sana Muhammed’in (as) Rabbini gördüğüne dair rivayette bulunursa yalan söylemiştir. "Gözler onu idrak etmez fakat O gözleri idrak eder…(6/103). Vahiy ve perde arkasından olmaksızın Allah'ın bir insanla konuşmuşluğu yoktur.(42/51) ayetlerini okudu. Kim sana yarın ne olacağını bildiğine dair bir nakilde bulunursa yalan söylemiştir. Hiç bir nefis yarın başına ne geleceğini bilmez" (31/34) ayetini okudu. Kim sana Rasul’ün bir şeyleri gizlediğini söylerse yalan söylemiştir". Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni tebliğ et, eğer bunu yapmazsan O'nun elçiliğini yapmamış olursun. Allah seni insanlardan korur. Doğrusu Allah kafirlere yol göstermez."(5/67) ayetini okudu.” (Ayrıca M.Sayit Hatiboğlu'nun Hz. Aişe'nin hadis tenkitçiliği ile ilgili bir makalesi var. Elde edip okuyabilirseniz size daha geniş malumat verecektir.) İşte Hz. Aişe (r.anh) böyle bir seviyeye nail olmuş bir alimdir. O'nun kadınlığı buna mani olmamış, dinini öğrenmede ve öğretmede asla tereddüt göstermemiştir. Bugünün müslümanları bu anlayış ve netliğe ne kadar muhtaçtır. Kendimizi Kur'an’la düzeltmeye, rivayetleri Kur’an’la düzeltmeye, hayatı ve hayat anlayışımızı Kur'an’la düzeltmeye ne kadar çok ihtiyacımız var!..
İslam, kadına sahip olduğu yeri vermesine rağmen asrı saadetten hemen sonra geleneğin dinin üzerine düşürdüğü gölge uzun zaman etkisini sürdürmüştür. Bu nedenle kadınların hayat sahnesinde yeniden boy göstermeleri bu kadar gecikmiş, istisnalar "kaideyi" bozmamıştır. O kadar etkilemiş ki yaşadığınız çağda kadının bunca işlerde at başı yarışmalarına rağmen, "kadınlardan alim" olup olamayacağını sorgulama gereği duyulmuştur. Bundan kurtulmak için işin kaynağına Kur'an’a giderek beşeri tortulardan kurtulmak gerekmektedir. İlk günkü tazeliğini koruyan haliyle bugün bizlerin dünyasını aydınlatmaya, halimizi düzeltme, bizleri birleştirip Allah'ın razı olacağı bir anlayışta buluşturmaya muktedirdir.