Herşey Petrol İçin!

Kaynak: http://commdocs.house.gov/committees/intlrel/hfa48119000/hfa48119_0.htm

Almanca’dan Tercüme: Kamil Cengiz

Orta Asya  Cumhuriyetlerinde ABD çıkarları.

Uluslararası İlişkiler Kurulu’nun Asya ve Pasifik alt kurulu önünde bir oturum.

Temsilciler Meslisi, 105. Kongre, ikinci oturum, 12.02.1998.

Şimdi Mr. John J. Maresca’yı dinlemek istiyoruz, kendisi Unocal Corporation’in uluslararası İlişkiler masasında 2. başkan. Dilerseniz devam edebilirsiniz.

John J. Maresca, Unocal Corporation uluslararası ilişkiler bölümünün 2. başkanının beyanı.

Mr. Maresca:

Sayın Başkan sizlere teşekkür ediyorum. Sizi tekrar görmek sevindirici. Ben, John Maresca’yım, Unocal Corporation’ın uluslararası ilişkiler bölümünün 2. başkanıyım. Unocal, bildiğiniz gibi, dünyanın önde gelen Enerji araçları ve Proje geliştirme kuruluşlarından. Bugün burada konuşmak için beni davet ettiğiniz için minnettarım. Ben bu konuşmanın önemli ve zamanında olduğuna eminim. Orta Asya’daki Petrol ve gaz rezervlerine ve bunların Amerikan politikasını şekillendirme konusundaki rolüne gösterdiğiniz ilgiden dolayı sizleri tebrik ediyorum.

Ben bugün üç noktaya ağırlık vermek istiyorum. Birincisi Orta Asya’nın petrol ve gaz zenginlikleri için çeşitli boru hattı yollarına olan ihtiyaç. İkincisi, bölgedeki sorunlar hakkında –Afganistan dahil-dengeli ve istikrarlı siyasi kararlara ulaşabilmek için uluslararası ve bölgesel çabaların Amerika’nın desteğine olan ihtiyacı. Üçüncüsü, bölgedeki ekonomik reformları geliştirmek ve orada uygun bir yatırım ikliminin oluşturulması için yardım ihtiyacı. Bu açıdan Özgürlüğü Destekleme Anlaşmasının(Freedom Support Act) 907. bölümünün iptal etmesini veya geri alınmasını destekliyoruz.

Sayın Başkan, Hazar bölgesi devasa miktarda dokunulmamış hidrokarbür rezervlerini kapsıyor. Kapsamı hakkında bir tasavvur oluşturmanız için, belgelenmiş yer altı gaz rezervleri 236 Trilyon Kubikfit (bunun karşılığı 6,61 milyar m3). Bölgenin tüm petrol rezervleri 60 Milyar varile ulaşması gerekiyor. Bazı tahminlere göre 200 Milyar  varilden fazla. 1995’de bölge günlük 870.000 varil üretiyordu. 2010 yılına kadar batılı kuruluşlar üretimi günde yaklaşık 4,5 Milyon varile çıkarabilirler, sadece 15 sene içinde 500% bir artış. Bu gerçekleşirse, bölge bütün petrol üretimin yaklaşık 5%’ini ifade eder.

Fakat çok önemli bir sorunun çözülmesi gerekiyor: Bölgenin muazzam enerji zenginlikleri ihtiyaç hissedilen pazarlara nasıl götürülür? Orta Asya izole edilmiştir. Yer altı zenginliklerine ulaşmak, hem coğrafi yönden hem de siyasi yönden zor. Kafkasladaki ve Orta Asya’daki bütün ülkeler çiddi siyasi sorunlarla karşı karşıyalar. Bazıları daha henüz sona erdirilmemiş savaşları ya da nüksetmemiş sorunları yaşıyorlar. Yine diğerleri daha henüz gelişim safhasında bulunan sistemlere sahipler, bunların hem kanunları ve hatta mahkemeleri dinamik ve değişken bir yapıya sahip. Ayrıca sanayide petrol üretirken karşı karşıya olduğumuz temel teknik bir engel, bölgedeki mevcut boru hatlarının altyapısı.

Bölgenin boru hatları Moskova merkezli Sovyet döneminde yapıldığından, kuzey ve batı istikametine göre kurulmuşlar. Güneye ve doğuya yönelik bir bağlantı yok. Ancak Rusya için şu an büyük çapta fazladan yabancı petrol alma durumu ihtimal dışı. Gelecek on sene içinde yeni enerji için önemli bir Pazar teşkil etmesi imkansız. Başka pazarlara iletme kapasitesine sahip değiller.

Önemli iki tane altyapı projesi, ek ihracat kapasitesilerine olan ihtiyacı tatmin etmeye çalışıyorlar. Hazar Boru Hattı Konsorsiyum‘un şemsiyesi altında olan bir proje, boru hattını kuzey hazar denizinin batısından Rus kara deniz limanı Novorossiysk’e kurmayı düşünüyor. Petrol tankerlerle Boğaz’dan Akdeniz ve diğer dünya pazarlarına iletilebilir.

Diğer proje, 4 Amerikan şirketi Unocal, Amoco, Exxon ve Pennzoil dahil olmak üzere, 11 yabancı petrol şirketlerinden oluşan bir konzorsiyum olan Azerbaijan İnternational Operating Company tarafından destekleniyor. Bu konsorsiyum iki mümkün güzergah düşünüyor; bir boru hattı Kuzey Kafkasların kuzeyine doğru Novorossiyk’e uzanır. Bir diğer güzergah Gürcistandan Karadenize gemiye yükleme terminaline kadar gider. Bu ikinci güzergah hem batıya doğru hem de güneye doğru Türkiye üzerinden Akdeniz limanı Ceyhan’a kadar inşa edilebilir.

Fakat her iki boru hattı inşa edilse bile, beklentilere göre gelecekte bölgeden akacak olan bütün petrolü iletme için toplam kapasiteye sahip değiller. Aynı zamanda ulaşması gereken pazarlara hareket ettirmeye güç yetiremezler. Başka ihraç-boru hatları inşa edilmesi gerekiyor.

Unocal olarak boru hatlarının planlanmasındaki belirleyici faktörün, bu yeni ihtiyaç maddelerine en azami ihtiyacı olacak müstakbel enerji-pazarlarının bulunması olduğu kanaatindeyiz. Batı-Avrupa, Orta ve Doğu Avrupa ve eski Sovyetlerin yeni bağımsız devletleri hepsi çok ağır büyüyen pazarlar, ki buralarda talep sadece 1995 ila 2010 yılları arasında senede 0,5 belki 1,2% artacak.

Asya daha farklı bir tarih oluşturuyor. Aşırı bir şekilde büyüyen bir enerji talebi gerçekleşecek. Asya-Pasifik ekonomilerindeki daha yeni olmuş krizden önce, bu bölgenin petrol talebinin 2010 yılına kadar ikiye katlanacağını tahmin ettik. Talebin kısa vadeli artışı bu beklentilerimizi tasdiklemiyorsa da, biz uzun vadeli hesaplarımızın doğruluğundan şüphe etmiyoruz.

Şunu da ifade etmeliyim ki, Asya’nın büyüyen enerji ihtiyaçlarının uygun bir şekilde tatmin edilmesi herkesin menfaatine. Asya’nın enerji ihtiyaçları karşılanmazsa, çok rahat bir şekilde her tarafta fiyatları yükseltmekle bütün dünya pazarlarına baskı yapacaklar. Dolayısıyla anahtar soru Orta Asya’nın enerji araçlarının Asya pazarlarının hizmetine nasıl sunulacağıdır. Bir çok yönü olan iki tane mümkün çözüm sözkonusu. İlk seçenek, Çin tarafından doğuya gitmektir, fakat bu sırf merkez Çin’e varabilmek için 3000 kilometrelik bir boru hattı döşenmesi anlamına gelir. Ayrıca ana yerleşim merkezlerine kavuşabilmek için 2.000 kilometrelik bir bağlantının da kurulması gerekecek. O zaman soru, petrolü bu boru hatlarıyla iletmenin ne kadar masraflı olacağı ve üreticilerin elde ettiği ‘net kar’ın ne kadar tutacağıdır. Kullandığımız terminolojeye vakıf olmayanlar için, ‘net kar’, bütün nakliyat masraflarının çıkartılmasından sonra üreticinin petrol ve gazı için kaynakta elde ettiği ücrettir. Böylelikle ücret, ürettiği petrol için kaynakta aldığı şeydir.

İkinci opsiyon petrol boru hattını Orta Asya’nın güneyinden Hind Okyanusu’na döşemektir. Aşikar bir güney yolu İran’dan geçer, fakat bu Amerikan-Yasakları kanunlarından dolayı Amerikan şirketleri için imkansız. Mümkün olan tek yol Afganistan’dan geçiyor, ki bu ülke kendine has özellikler ve sorunlara sahip. Ülke yaklaşık 20 seneden beri acı bir savaşın içinde ve halen de bir iç savaş sonucu bölünmüş durumda. Ta başından beri, teklif ettiğimiz üzere Afganistan’dan geçecek olan bir petrol boru hattının, diğer hükümetlerin, yatırımcıların ve bizim şirketin güvenini kazanmamış meşru bir hükümet o ülkede iş başına geçmediği müddetçe, başlayamayacağını açık bir şekilde belirtmiştik.

Sayın Başkan, bildiğiniz gibi Nebraska Üniversitesi ile Omaha’da Afganistan için hem kadın hem erkekler için oluşturulmuş ülkenin her iki bölgesinde de, kuzey ve batıda, devreye girecek olan bir eğitim programı geliştirme hususunda sıkı bir işbirliği yaptık. 

Unocal Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Rusya’da mevcut petrol boru hatları altyapısından petrol toplayacak olan bölgesel bir sistemin parçası olacak bir petrol boru hattı öngörüyor.

1.040 mil (1.673,71 kilometre) uzunluğundaki petrol boru hattı güneyden Afganistan üzerinden Pakistan’ın sahilindeki kurulacak bir ihraç-terminaline kadar uzatılabilir. 42-inch (106,68 cm) çapına sahip petrol boru hattı günde gemiye bir milyon varil petrol yükleme kapasitesine sahip olacak. Projenin tahmini masrafları, ki Trans-Alaska-petrol boru hattının hacmine benzetebiliriz, yaklaşık olarak  $ 2,5 Milyar tutarındadır.

Orta Asya’nın zengin yeraltı gaz rezervlerini en yakın güçlü pazarlara taşımak bizim hedefimizdir. Bu her türlü gaz projelerinin ticari geleceği için temeldir. Ancak bu projeler jeo-politik müşkillerle karşı karşıyalar. Unocal ve Türk şirketi Koç Holding’in rekabete dayanıklı olan doğal gazı Türkiye’ye taşıma konusunda planları var. Teklif edilen Avrasya gaz boru hattı, Türkmenistan’dan aldığı gazı direk Hazar denizinden Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye’ye taşıyabilir...

Geçen Ekim ayında Türkmenistan’ın muazzam Dauletabad Gaz-Sahasını Pakistan ve muhtemelen Hindistan’daki pazarlarla bağlayacak gaz boru hattının geliştirilmesi için CentGas isimli,Orta Asya Gaz Boru Hattı Konsorsiyumu, kuruldu, bunda Unocal’in de hisseleri var. Teklif edilen 790-millik-boru hattı (1.271,38 km) Türkmenistan’dan Afganistan yoluyla Pakistan’daki Multan’a kadar taşınacak olan bu gaz için yeni pazarlar açacaktır. Teklif edilen genişletme, gazı, mevcut olan bir boru hattıyla birleşebileceği Yeni Delhi’ye devamlı taşır. Tıpkı teklif edilen Orta Asya petrol boru hattında olduğu gibi, CentGas, uluslararası tanınmış bir Afgan Hükümeti yürürlüğe girene kadar bu boru hatlarının inşaatına başlayamaz.

Orta Asya ve Hazar bölgesi, bölgedeki insanların hayat standartlarını yükseltecek ve Avrupa ve Asya’da büyümeye enerji sağlayabilecek zengin bir petrol ve gaz kaynaklarıyla lütuflandırılmıştır. Bu zenginliklerin ABD’nin ticari çıkarları ve Amerikan dış politikası için etkisi de çok önemli. Bölgedeki sorunların barışçıl yollarla çözümü olmadan sınır-ötesi petrol ve gaz boru hatları inşası herhalde mümkün olmayacak. Biz hükümetin ve kongrenin Afganistan’da BM tarafından yürütülen barış sürecini güçlü bir şekilde desteklemeleri gerektiğine inanıyor ve bu konuda ısrar ediyoruz. Amerikan hükümeti bölgedeki tüm sorunları çözmek için nüfuzunu kullanmalı.

Buradaki ekonomilerin gelişimi konusunda Amerikan yardımı ticari başarı için belirleyici olacaktır. Bu yüzden tüm bölgede güçlü teknik programları destekliyoruz. Hassaten ‘Özgürlüğü Destekleme Anlaşması’nın (Freedom Support Act) 907. kısmının kaldırılması veya geri alınması konusunda ısrar ediyoruz. Bu kısım haksız bir şekilde Azerbaycan hükümetine Amerikan hükümet yardımlarını daraltıyor ve bölgede Amerikan nüfuzunu sınırlandırıyor.

Orta Asya’nın zenginlikleri için düşük maliyetli petrol ihraç hatları geliştirmek büyük bir görev, fakat imkansız değil. Unocal ve diğer Amerikan şirketleri olarak bu görevi üstlenmeye ve Orya Asya’yı tekrar tarihte olduğu gibi yolların düğüm noktasına taşımaya her bakımdan hazırız. Sayın başkan, teşekkür ederim.

© 2002 İktibas