Iktibas Dergisi

Afganistan’da askeri alanda sözü edilebilecek herhangi bir yeni gelişme olmazken siyasi alanda çok önemli üç gelişme oldu. Bunlardan birincisi bütün zorluk ve ihtilaflara rağmen Loya Jirga denen geleneksel şûranın geçenlerde toplanması; ikincisi bu şûranın geçici Başbakan Hamit Karzai’yi geçici devlet başkanı olarak seçmesi; ve üçüncüsü de önceki gün son şeklini alan geçici hükümetin kurulup ilan edilmesiydi.

Geçen hafta bir türlü tam olarak kurulamayan, sonunda birtakım pazarlıkların sonuç vermesiyle ancak hafta sonunda kurulabilen ve önceki gün Kabil’deki Gülhane Sarayı’nda yemin ederek göreve başlayan yeni Afgan hükümeti şöyle:

Geçici Devlet Başkanı Hamit Karzai (Peştunların Popolzai kolundan). Başkan yardımcıları Muhammed Fehim (Tacik), Kerim Halili (Hazara), Abdül Kadir (Peştun). Savunma Bakanı Muhammed Fehim (Tacik), Dışişleri Bakanı Abdullah Abdullah (Tacik), Maliye Bakanı Eşref Gani (Peştun), İçişleri Bakanı Taç Muhammed Vardak (Peştun), Planlama Bakanı Muhammed Muhakkik (Hazara), Haberleşme Bakanı Masum Sıtanakzai (Peştun), Sınırlar Bakanlığı Arif Nurzai (Peştun), Mülteciler Bakanı İntayatullah Nazeri (Tacik), Madenler Bakanlığı Cuma M.Muhammed (Peştun), Hafif Sanayi Bakanı Muhammed Alim Razm (Özbek), Sağlık Bakanı Dr. Süheyla Sıddıki (Peştun), Ticaret Bakanı Seyit Mustafa Kasımi (etnik özelliği belli değil sadece Şii olduğu bildirildi), Ziraat Bakanı Seyit Hüseyin Envari (Hazara), Adalet Bakanı Abbas Kerimi (Özbek), Enformasyon ve Kültür Bakanı Seyit Mahdum Rahiö (Tacik), İmar Bakanı Muhammed Fehim Ferhang (Peştun), Hac ve Camiler Bakanı Muhammed Emin Neziryar (Peştun), Şehir İşleri Bakanı Yusuf Peştun (Peştun), Kamu Tesisleri Bakanı Abdül Kadir (Peştun), Sosyal İşler Bakanı Nur Muhammed Karkin (Türkmen), Su ve Enerji Bakanı Ahmet Şakar Karkar (Özbek), Sulama ve Çevre Bakanı Ahmet Yusuf Nuristan (Peştun), Şehitler ve Özürlüler Bakanı Abdullak Vardak (Peştun), Yüksek Öğrenim Bakanı Şerif Faez (Tacik), Sivil Havacılık ve Turizm Bakanı Mir Veis Sıddık (Tacik), Ulaştırma Bakanı Seyit Muhammed Ali Cevat (etnik özelliği belli değil sadece Şii olduğu bildirildi), Eğitim Bakanı Yunus Kanuni (Tacik), Kırsal Kalkınma Bakanı Hanif Asmar (Peştun).

Bu listeden de görülebileceği gibi yeni hükümette 28 bakan var. 29. bakanlığın durumu ise henüz belli değil. Bu bakanlık kadınlardan sorumlu devlet bakanlığı. Geçen hükümette bu bakanlığın başında Şeyma Samar vardı. Bayan Samar bu defa kendisine çeşitli çevrelerce gösterilen tepki üzerine yeniden bakan olmak istemedi; hatta Hamit Karzai bu bakanlığın yeni hükümette bulunup bulunmaması konusunda günlerce kararsız kaldı; sonunda bakanlığın bulunmasına karar verdi ve Mahbube Hukukmal’ı bu bakanlığa atadığını açıkladı. Bayan Hukukmal, hükümet açıklandığında yurtdışında olduğu için görevi kabul edip etmediği bilinmiyor; ama herhalde kabul edecek ve böylece yeni hükümet 29 bakandan meydana gelecek.

29 bakanlığa ilaveten Hamit Karzai yeni yönetim için 3 devlet başkanlığı yardımcısı makamı ve 2 de milli güvenlik danışmanlığı makamı ihdas etti. Milli güvenlik danışmanlığı makamları ihdas etmesindeki sebep de yeni hükümetin teşkilini bir süre engelleyen, hatta önceleri eğitim bakanlığını kabul etmeyen eski İçişleri Bakanı Yunus Kanuni’yi memnun etmek ve böylece güçlü Kanuni’yi yanında tutmaktı. Hem Eğitim Bakanı ve aynı zamanda 2 milli güvenlik danışmanından biri olan Kanuni böylece iç güvenlikteki siyasi ağırlık ve hakimiyetini korumuş oluyor. Diğer milli güvelik danışmanı ise eski Havacılık Bakanı Zalmay Resul. Bir Peştun ve eski Kral Zahir Şah’ın yardımcılarından birisi olan Resul, anlaşıldığı kadarıyla iç güvenliğin dış boyutu (teörizmle, uyuşturucu ile mücadele gibi) ile ilgilenirken Kanuni eskiden olduğu gibi iç güvenliğin ülke boyutuyla ilgilenmeye devam edecek. Bu durumda, İçişleri Bakanı Vardak, Yunus Kanuni ve Zalmay Resul arasında önümüzdeki dönemde çok ilginç ‘durumların’ yaşanacağını şimdiden söylemek mümkün.

Yeni Afgan hükümeti ile ilgili olarak, mesela etnik denge hakkında da çok şey söylenebilir. Bunlara belki ileride temas edebilirim; ama bugünden şunu söyleyeyim: ISAF’ın komutasını Türkiye devraldığı için Afganistan ile bundan sonra daha çok ilgilenmeliyiz.

Designed by medem